Kasım ayında akaryakıt fiyatlarında vergi, döviz kuru ve petrol fiyatlarının etkisiyle yeni bir artış riski ortaya çıktı.
Ekonomist Mahmut Aydoğmuş, 1 Kasım’dan itibaren geçerli olacak ÖTV artışının pompa fiyatlarına motorin için 3,60 TL, benzin için ise yaklaşık 4,15 TL gibi yansımalar gösterebileceğini ifade etti.
Ayrıca Aydoğmuş, Türk Lirası’ndaki değer kaybının devam etmesi ve Batı Asya’daki savaş riskinin yeniden tırmanması durumunda akaryakıttaki maliyet baskısının yalnızca vergi artışıyla sınırlı kalmayabileceğine dikkat çekti.
‘İLK ETKİYİ POMPA FİYATLARINDA GÖRECEĞİZ’
Aydoğmuş, kasım ayında akaryakıt fiyatlarını üç ana riskin beklediğini vurguladı: “Eğer vergi artışı kesinleşirse ilk etkisini pompa fiyatlarında göreceğiz. Ancak döviz kuru ve Brent petrolün hareketleri bu artışı çok daha büyük bir yük haline getirebilir” dedi.
MOTORİNDE 3,60 TL, BENZİNDE 4,15 TL’LİK VERGİ ETKİSİ
Aydoğmuş, 1 Kasım’da uygulanması planlanan ÖTV değişikliğinin pompa fiyatlarına muhtemel etkisini şu şekilde hesapladı:
“Motorinde şu anda litre başına uygulanan 6 TL’lik ÖTV, 1 Kasım itibarıyla 9 TL’ye yükselecek. Bu da 3 TL’lik bir vergi artışı anlamına geliyor. Yüzde 20 KDV ile birlikte motorin litre fiyatına etkisi toplamda 3,60 TL olacak.”
“95 oktan benzinde ise mevcutta 8,90 TL olan ÖTV’nin 12,36 TL’ye çıkması bekleniyor. Bu durumda aradaki fark KDV dahil yaklaşık olarak toplamda 4,15 TL zam demektir.”
Aydoğmuş ayrıca olası fiyat artışlarının araç sahiplerini değil; taşımacılık sektörü, tarım, sanayi ve gıda fiyatları üzerinde de maliyet etkisi yaratabileceğine işaret etti.
DOLAR İÇİN 50,71 TL SENARYOSU
Döviz kuru açısından ikinci riskin bulunduğunu belirten Aydoğmuş, Türk Lirası’ndaki değer kaybının hızlanması durumunda ithal enerji maliyetinin daha da yükselebileceğini dile getirdi.
Aydoğmuş şöyle konuştu: “Yılın ilk dokuz ayında dolar kurundaki ortalama aylık artış yaklaşık yüzde 1,65 civarındaydı. Ekim ayının sonunda bu oran yüzde 1,75’e ulaştı. Mevcut eğilim aylık artışın yüzde 1,80’i aşabileceğini gösteriyor.”
Eğer mevcut eğilim kasım ayında da devam ederse dolar/TL’nin ay sonunda 50,71 seviyesine ulaşabileceğini söyleyen Aydoğmuş bunun sadece bir senaryo olduğunu vurguladı.
‘KUR KAYNAKLI İLAVE MALİYETLERİN DÜZEYİ 2,50 TL’YE ÇIKABİLİR’
Türkiye’nin petrol ihtiyacının büyük kısmını ithalatla karşıladığını belirten Aydoğmuş; döviz kurundaki yükselişin uluslararası petrol fiyatı değişmese bile pompa fiyatlarını etkileme potansiyelinin bulunduğunu ifade etti:
“Mevcut varsayımlarımıza göre kur kaynaklı ilave maliyetlerin litre başına yaklaşık olarak 2,50 TL’ye kadar ulaşabileceğini hesaplıyoruz. Yani petrolün uluslararası fiyatı sabit kalsa bile kurlar nedeniyle yeni zamlarla karşılaşabiliriz.”
BRENT PETROLDE RİSKLER ARTMAKTADIR
Aydoğmuş’a göre akaryakıt fiyatları açısından en büyük belirsizliklerden biri Batı Asya’daki jeopolitik gelişmelerdir.
ABD’deki ara seçimlerin ardından İran ile İsrail ve ABD arasındaki gerilimin tekrar yükselmesi olasılığının enerji piyasaları üzerindeki etkisinin dikkatle izlenmesi gerektiğini belirten Aydoğmuş; vadeli ve fiziki petrol fiyatları arasındaki farka dikkat çekti.
Aydoğmuş şöyle ifade etti: “Petrol piyasasında iki ayrı fiyatın var olduğunu unutmamalıyız. Ekranlarda gördüğümüz Brent petrolü en yakın vadeli kontratın fiyatıdır. Bu rakam şu an için yaklaşık olarak 110-111 dolar civarında iken fiziksel piyasalardaki spot fiyatlar ise yaklaşık olarak 125 dolardır.”
Eğer yeni bir askeri çatışma gerçekleşirse bu durum Brent vadeli fiyatlarının daimi olarak yüksek seyretmesine neden olabilir. Böyle bir senaryo Türkiye’nin enerji ithalat maliyetlerinde ciddi bir artışa yol açabilir.”
‘KASIM AYINA ÜÇ FARKLI RİSKLE GİRMEKTEYİZ’
Vergi artırımıyla birlikte kur ve petrol fiyatlarının aynı zamanda yukarı yönlü hareket etmesinin akaryakıt üzerinde birleşik bir baskı yaratacağını ifade eden Aydoğmuş şunları ekledi:
Kasıma üç farklı riskle giriyoruz: Birincisi; ÖTV’nin artırılması. İkincisi; Türk Lirasındaki değer kaybının hızlanması olasılığı. Üçüncüsü ve belki de en önemlisi Orta Doğu’da yeniden tırmanabilecek savaşın petrol üzerindeki etkisi.
Aydoğmuş’un verdiği bilgiye göre yalnızca vergi ve kur etkisi motorin için yaklaşık olarak 6 TL; benzin için ise ortalama olarak 6,55 TL düzeyinde bir baskıya neden olabilir.
‘AKARYAKIT ZAMMI EKONOMİNİN GENELİNİ ETKİLEMEKTEDİR’
Aydoğmuş ayrıca akaryakıttaki olası zamların enflasyon üzerindeki olumsuz etkilerine de değinerek şunları söyledi:
Akaryakıta gelen her zam sadece depoyu dolduran bireyi etkilemiyor; nakliye masraflarından market raflarına kadar her alanda ekonomiyi kapsayan geniş yelpazede sonuçlar doğuruyor.
Böylece kasım ayındaki mesele yalnızca benzin ve motorin ücretleri değil; enerji maliyetleri üzerinden enflasyonun tekrar baskı altına alınma riskiyle karşı karşıyayız.
